Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1.Kopiuj odnośnik

1. Ustawa określa pierwszy etap konsolidacji administracji rządowej, którego celem jest:

   1. ograniczenie kosztów funkcjonowania ministerstw;

   2. likwidacja powielających się struktur administracyjnych;

   3. wspólne wykorzystanie zaplecza prawnego, kadrowego, finansowego, informatycznego, komunikacyjnego i lokalowego;

   4. zwiększenie jawności kosztów funkcjonowania administracji centralnej.

2. Konsolidacja nie może prowadzić do ograniczenia realizacji ustawowych zadań państwa w zakresie kultury, ochrony dziedzictwa narodowego, finansów publicznych ani obsługi obywateli.

Rozdział 2

Połączenie obsługi działów administracji rządowej

Art. 2.Kopiuj odnośnik

W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej w art. 4 ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. Kierowanie działami administracji rządowej, o których mowa w art. 5 pkt 2, 3, 7 i 9, powierza się jednemu ministrowi.”.

Art. 3.Kopiuj odnośnik

W ustawie z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów po art. 39 dodaje się art. 39a w brzmieniu:

„Art. 39a.

1. Obsługę ministra kierującego łącznie działami:

1. budżet,
2. finanse publiczne,
3. instytucje finansowe,
4. kultura i ochrona dziedzictwa narodowego

zapewnia jedno ministerstwo.

2. Ministerstwo, o którym mowa w ust. 1, działa pod nazwą „Ministerstwo Kultury i Finansów”.

3. Ministerstwo Kultury i Finansów zapewnia organizacyjne i funkcjonalne wyodrębnienie komórek odpowiedzialnych za:

1. kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego;
2. budżet państwa;
3. finanse publiczne;
4. instytucje finansowe.

4. Połączenie obsługi działów nie narusza odrębności ich ustawowych zadań, kompetencji ani odpowiedzialności.”.

Rozdział 3

Utworzenie Ministerstwa Kultury i Finansów

Art. 4.Kopiuj odnośnik

1. Rada Ministrów, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie ustawy, dokona:

   1. przekształcenia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego;

   2. przekształcenia Ministerstwa Finansów w zakresie obsługi działów budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe;

   3. utworzenia Ministerstwa Kultury i Finansów.

2. Prezes Rady Ministrów, w terminie określonym w ust. 1, ustali w drodze rozporządzenia szczegółowy zakres działania ministra kierującego połączonymi działami.

3. Rada Ministrów zapewni ciągłość wykonywania zadań, obsługi obywateli, realizacji programów dotacyjnych oraz postępowań administracyjnych.

Art. 5.Kopiuj odnośnik

1. Ministerstwo Kultury i Finansów przejmuje sprawy, dokumentację, mienie, należności, zobowiązania oraz postępowania związane z obsługą przejmowanych działów.

2. Prawa i obowiązki wynikające z zawartych umów, decyzji, porozumień i innych czynności prawnych pozostają w mocy.

3. Zmiana nazwy lub właściwości ministerstwa nie wymaga ponownego zawierania umów ani wydawania nowych decyzji, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej.

Rozdział 4

Ochrona zadań publicznych i instytucji kultury

Art. 6.Kopiuj odnośnik

1. Połączenie ministerstw nie może stanowić samodzielnej podstawy do:

   1. likwidacji państwowej instytucji kultury;

   2. połączenia państwowych instytucji kultury;

   3. ograniczenia ustawowych zadań instytucji kultury;

   4. zmiany organizatora instytucji kultury;

   5. zmniejszenia autonomii programowej muzeum, biblioteki, archiwum, teatru, galerii lub innej instytucji kultury.

2. Decyzja dotycząca połączenia lub likwidacji instytucji kultury wymaga odrębnego uzasadnienia, zawierającego co najmniej:

   1. analizę rzeczywistych oszczędności;

   2. analizę wpływu na realizację zadań publicznych;

   3. analizę wpływu na zbiory, zabytki, depozyty oraz prawa osób trzecich;

   4. analizę ryzyka utraty specjalistycznych kompetencji;

   5. stanowisko pracowników oraz właściwych organów opiniodawczych;

   6. wynik konsultacji społecznych.

3. Samo wskazanie potrzeby redukcji kosztów administracyjnych nie stanowi wystarczającego uzasadnienia połączenia instytucji kultury.

Art. 7.Kopiuj odnośnik

1. Środki przeznaczone na działalność programową, ochronę zabytków, działalność muzeów, bibliotek, archiwów, szkolnictwa artystycznego oraz innych instytucji kultury nie są uznawane za koszty administracyjne podlegające redukcji na podstawie ustawy.

2. Oszczędności mają dotyczyć przede wszystkim powielających się struktur:

   1. kierownictwa politycznego;

   2. obsługi prawnej;

   3. zamówień publicznych;

   4. kadr i szkoleń;

   5. księgowości ministerstwa;

   6. administracji lokalowej;

   7. komunikacji i obsługi prasowej;

   8. systemów informatycznych;

   9. zakupów materiałów i usług wspólnych.

Rozdział 5

Plan oszczędności i jawność kosztów

Art. 8.Kopiuj odnośnik

1. Minister Kultury i Finansów, w terminie 90 dni od utworzenia ministerstwa, publikuje plan konsolidacji.

2. Plan konsolidacji zawiera:

   1. zestawienie kosztów funkcjonowania łączonych ministerstw za trzy poprzednie lata;

   2. liczbę stanowisk kierowniczych, politycznych i administracyjnych;

   3. wykaz powielających się komórek organizacyjnych;

   4. plan redukcji kosztów;

   5. harmonogram integracji systemów informatycznych;

   6. sposób ochrony ciągłości programów kulturalnych;

   7. sposób ochrony zbiorów, depozytów, archiwów i dokumentacji;

   8. przewidywane koszty samego procesu połączenia;

   9. termin osiągnięcia rzeczywistych oszczędności.

3. Plan konsolidacji podlega publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej w formacie umożliwiającym automatyczne przetwarzanie danych.

Art. 9.Kopiuj odnośnik

1. Do końca drugiego pełnego roku budżetowego następującego po utworzeniu Ministerstwa Kultury i Finansów koszty wspólnej obsługi administracyjnej powinny zostać zmniejszone o co najmniej 10 procent.

2. Podstawę obliczenia stanowi suma porównywalnych kosztów poniesionych przez łączone ministerstwa w roku poprzedzającym ich połączenie.

3. Przy obliczaniu oszczędności nie uwzględnia się:

   1. dotacji dla instytucji kultury;

   2. środków przeznaczonych na ochronę zabytków;

   3. środków programów kulturalnych;

   4. środków przekazywanych beneficjentom zewnętrznym;

   5. kosztów działania Krajowej Administracji Skarbowej;

   6. kosztów poboru podatków i należności publicznych;

   7. kosztów zabezpieczenia zbiorów i dziedzictwa narodowego.

4. Minister publikuje kwartalne raporty z realizacji planu oszczędności.

5. Jeżeli zakładany poziom oszczędności nie zostanie osiągnięty, Prezes Rady Ministrów przedstawia Sejmowi informację o przyczynach nieosiągnięcia celu oraz o kosztach przeprowadzonego połączenia.

Rozdział 6

Pracownicy

Art. 10.Kopiuj odnośnik

1. Pracownicy komórek organizacyjnych przejmowanych przez Ministerstwo Kultury i Finansów stają się pracownikami tego ministerstwa.

2. Połączenie ministerstw nie powoduje automatycznego wygaśnięcia stosunków pracy.

3. Dotychczasowe warunki pracy i wynagrodzenia zachowują moc przez okres sześciu miesięcy od dnia przejęcia pracownika, chyba że wcześniej zostaną zmienione zgodnie z przepisami prawa pracy i przepisami o służbie cywilnej.

4. Redukcja zatrudnienia powinna w pierwszej kolejności następować przez:

   1. likwidację powielających się stanowisk politycznych i kierowniczych;

   2. nieobsadzanie zwalnianych stanowisk;

   3. dobrowolne odejścia;

   4. przeniesienia do innych jednostek administracji publicznej;

   5. ograniczenie zewnętrznych usług doradczych.

Rozdział 7

Kolejne etapy konsolidacji administracji

Art. 11.Kopiuj odnośnik

1. Rada Ministrów przedstawia Sejmowi, raz w roku, raport dotyczący możliwości dalszego łączenia ministerstw i urzędów centralnych.

2. Raport zawiera:

   1. koszty funkcjonowania każdego ministerstwa;

   2. liczbę stanowisk kierowniczych i politycznych;

   3. powierzchnię zajmowanych nieruchomości;

   4. koszty usług zewnętrznych;

   5. wykaz powielających się zadań;

   6. propozycje dalszych połączeń;

   7. analizę wpływu proponowanych zmian na obywateli.

3. Propozycje dalszych połączeń wymagają wykazania, że nie spowodują ograniczenia dostępności usług publicznych ani obniżenia poziomu ochrony praw obywateli.

Rozdział 8

Przepisy końcowe

Art. 12.Kopiuj odnośnik

Realizacja ustawy następuje w ramach limitów wydatków określonych w obowiązującej ustawie budżetowej.

Art. 13.Kopiuj odnośnik

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Uzasadnienie

1. Cel projektu

W debacie publicznej połączenia instytucji są często przedstawiane jako prosty sposób ograniczania kosztów administracyjnych.

Projekt stosuje tę samą zasadę do administracji centralnej.

Skoro połączenie ma być skutecznym narzędziem oszczędzania, należy rozpocząć od najwyższego poziomu administracji, na którym występują osobne:

• kierownictwa,
• gabinety polityczne,
• departamenty prawne,
• biura prasowe,
• działy kadrowe,
• systemy informatyczne,
• zamówienia publiczne,
• zaplecze lokalowe.

Pierwszym etapem ma być wspólna obsługa kultury i finansów publicznych.

2. Dlaczego kultura i finanse

Połączenie tych obszarów tworzy bezpośrednią odpowiedzialność jednego ministra zarówno za decyzje finansowe, jak i za ich konsekwencje dla kultury.

Minister odpowiedzialny za budżet nie będzie mógł wskazywać wyłącznie na ograniczenia finansowe narzucone przez inny resort.

Minister odpowiedzialny za kulturę uzyska natomiast bezpośredni dostęp do procesu planowania budżetowego.

Proponowana konstrukcja ma też charakter testu.

Pozwoli sprawdzić, czy łączenie struktur rzeczywiście przynosi deklarowane oszczędności, czy jedynie generuje:

• koszty przeprowadzki,
• nowe logotypy,
• nowe systemy,
• odprawy,
• reorganizację stanowisk,
• wielomiesięczny chaos kompetencyjny.

3. Ochrona instytucji kultury

Projekt wyraźnie oddziela oszczędności administracyjne od działalności merytorycznej.

Nie można zaliczać do kosztów administracji:

• ochrony zabytków,
• utrzymania zbiorów,
• działalności muzeów,
• programów artystycznych,
• dotacji dla instytucji,
• edukacji kulturalnej.

Materiały dotyczące Muzeum Książki Artystycznej pokazują, że instytucja może łączyć muzeum, warsztat, kolekcję, wydawnictwo, zabytkową siedzibę i specjalistyczne kompetencje. Mechaniczne połączenie takiej instytucji z innym podmiotem może prowadzić do utraty jej odrębnej misji, nawet jeżeli formalnie zbiory pozostaną własnością publiczną.

Dlatego projekt wprowadza zasadę, że samo hasło ograniczenia kosztów nie wystarcza do połączenia muzeów ani innych instytucji kultury.

4. Skutki finansowe

Projekt nie zmienia ustawy budżetowej i nie ustanawia nowych programów wydatkowych.

Koszty reorganizacji mają zostać pokryte w ramach istniejących limitów.

Projekt zakłada docelowe zmniejszenie porównywalnych kosztów wspólnej obsługi o co najmniej 10 procent. Przed formalnym wniesieniem projektu należy jednak uzupełnić ocenę skutków regulacji o rzeczywiste dane finansowe obu ministerstw.

5. Konstrukcja prawna

Ustawa o działach administracji rządowej już obecnie nakazuje powierzenie jednemu ministrowi działów budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe. Projekt dodaje do tej grupy dział kultura i ochrona dziedzictwa narodowego. (eli.gov.pl)

Samo utworzenie, zniesienie albo przekształcenie ministerstwa następuje w drodze rozporządzenia Rady Ministrów. Zakres działania ministra określa natomiast Prezes Rady Ministrów. Dlatego projekt ustawy zawiera obowiązek wydania odpowiednich rozporządzeń wykonawczych. (api.sejm.gov.pl)

Według obowiązujących rozporządzeń dział kultury obsługuje obecnie odrębne Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Minister Finansów i Gospodarki kieruje natomiast między innymi działami budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe, obsługiwanymi przez Ministerstwo Finansów. (eli.gov.pl)

6. Tryb obywatelski

Obywatelski projekt ustawy wymaga poparcia co najmniej 100 000 obywateli posiadających prawo wybierania do Sejmu.

Komitet inicjatywy ustawodawczej tworzy co najmniej 15 obywateli. Do jego zgłoszenia Marszałkowi Sejmu potrzebne jest pierwsze 1000 podpisów. Po zarejestrowaniu komitetu pozostają trzy miesiące na zebranie wymaganej liczby podpisów. (api.sejm.gov.pl)

Projekt obywatelski nie może zastępować ustawy budżetowej ani zmieniać jej bezpośrednio, ponieważ inicjatywa w tym zakresie przysługuje wyłącznie Radzie Ministrów. Może jednak zmieniać ustawy ustrojowe dotyczące działów administracji oraz organizacji Rady Ministrów. (prezydent.pl)

Elementy wymagające przygotowania przed rejestracją komitetu

• szczegółowa ocena skutków regulacji,
• rzeczywiste koszty obu ministerstw,
• projekt rozporządzenia tworzącego Ministerstwo Kultury i Finansów,
• projekt rozporządzenia określającego zakres działania ministra,
• wykaz ustaw wymagających zmian terminologicznych,
• formularz wykazu podpisów,
• lista pierwszych 15 członków komitetu,
• krótsze uzasadnienie przeznaczone do kampanii społecznej.

Źródła

• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 118, 149 i 221. (prezydent.pl)
• Ustawa o działach administracji rządowej, tekst ujednolicony z 2026 r. (eli.gov.pl)
• Ustawa o Radzie Ministrów, art. 33 i 39. (api.sejm.gov.pl)
• Ustawa o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. (api.sejm.gov.pl)
• Rozporządzenia dotyczące zakresu działania Ministra Finansów i Gospodarki oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. (eli.gov.pl)
• Analiza kontekstowa Muzeum Książki Artystycznej.
• Monitoring mediów dotyczący Muzeum Książki Artystycznej z 10 lipca 2026 r.